سید محمد صادق علم الهدی

مدرس سطوح عالی حوزه علمیه

ورود اعضا

جدیدترین پیام‌ها

استاد درس خارج حوزه علمیه قم:

پیش‌مطالعه به روش صحیح، تضمین‌کنندۀ آیندۀ درخشان علمی طلاب است

خبرگزاری رسا ـ استاد درس خارج حوزه علمیه قم با بیان اینکه پیش مطالعه در فهم دروس بسیار مؤثّر است، گفت: به تجربه ثابت شده است که بدون پیش‌مطالعه، فهم طلبه از مطالب ارائه‌شده در کلاس، به مقدار محسوسی افت خواهد داشت. برخی از طلاب از حواس‌پرتی و سوء فهم در کلاس شکایت دارند و پیش‌مطالعه می‌تواند این مشکلات را برطرف و تمرکّز آنان در کلاس را به نحو چشم‌گیری افزایش دهد.

حجت‌الاسلام والمسلمین سیّد محمد صادق علم‌الهدی، استاد درس خارج و سطح عالی حوزه علمیه قم، در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری رسا، در تبیین نحوۀ درست پیش‌مطالعه گفت: پیشنهاد می‌شود طلاب عزیز قبل از حضور در کلاس، متن کتاب را بدون استفاده از شرح، خودآموز و یا کمک دیگران بخوانند و تا حدّ امکان بفهمند، مثلاً با استفاد از مداد، مرجع ضمائر را مشخّص کنند، فعل و فاعل و مفعول را بیابند و تا جایی که مقدور است، از محتوای کتاب سر درآوردند، سپس در کلاس، یافته‌های خود را با بیان استاد، بیازمایند و تصحیح نمایند.

وی با بیان اینکه طلاب با این روش، فوائد کوتاه‌مدّت و بلندمدّت فراوانی را نصیب خود خواهد نمود، شناسایی نقاط غامض درس، افزایش دقّت و تمرکّز در درس استاد به هنگام تبیین این نقاط، جلوگیری از سردگمی در سیر درس،  کاهش حواس‌پرتی و افزایش جذّابیت و بهره‌وری کلاس را از جمله فوائد کوتاه مدّت حاصل از روش مزبور برشمرد.

استاد درس خارج حوزه علمیه قم یکی از فوائد بلندمدّت این روش را، تقویت قوای فکری بیان کرد و اظهار داشت: وقتی طلبه، پیش از کلاس، سعی در فهمیدن مطالب کتاب می‌کند، به علّت پیچیدگی نسبی کتب درسی حوزه، فکرش درگیر شده و به کار و تلاش می‌افتد، این تکاپو و تقلای فکری، کم کم، به افزایش قوّۀ فکر و قدرت فهم او می‌انجامد و زمینۀ لازم برای ارائۀ آراء بکر و استدلالات نوین را در او فراهم می‌کند.

این استاد درس خارج، با تاکید بر اینکه هیچ کس به یک باره متفکّر نشده است، بیان داشت: بارها گفته‌ام که تفکّر انسان، همانند عضلات او است، همان‌گونه که عضلات را باید با تمرین و ممارست تقویت کرد، قوّۀ فکر نیز، تنها با تمرین و ممارست و به تدریج تقویت می‌شود. از این رو، بر طلاب عزیز لازم است از همان مقاطع نخست تحصیلی و در کنار اندوختن معلومات، فکر خود را نیز تمرین دهند و تقویت کنند تا در رشتۀ علمی خود، صاحب رأی و نظر شود.

وی توانایی فهم متون قدما و درک مطالب کتاب‌های پیشینان را از دیگر فوائد بلند‌مدّت این روش پیش‌مطالعه برشمرد و بیان داشت: یکی از اهداف مهمّ دورۀ سطح عالی، ایجاد توانایی فهم متون و منابع علمی کهن در طلاب است، از آنجا که معمولاً این منابع ارزشمند ادبیات غامضی دارند و استاد نیز همیشه در دسترس نیست تا بتوان از او کمک گرفت، طلبه باید خود به تنهایی از پس فهم این متون برآید، پیش‌مطالعه به روشی که بیان شد، می‌تواند تا حدود زیادی این توانایی را در طلبه ایجاد کند.

حجت‌الاسلام والمسلمین علم‌الهدی با بیان خاطره‌ای ادامه داد: اوایل که خود من متن کتاب درسی را پیش‌مطالعه می‌کردم، سطح فهمم شاید از 20 درصد تجاوز نمی‌کرد، امّا به مرور و بر اثر تمرین، این سطح افزایش یافت، به یاد دارم در تابستان سالی که قرار بود در کلاس کفایه حاضر شوم، جلد اوّل کفایه را، بدون حضور استاد و حتّی بدون نگاه به شرح و حاشیه‌ای می‌خواندم و حدود 95 درصد از مطالب آن را به راحتی یا با اندکی تأمّل می‌فهمیدم.

وی با اشاره به مشکلات معشیتی و اقتصادی فراوان طلاب، آنان و خانواده‌هایشان را به صبر و بردباری دعوت نمود و از اشتغال به کار در دورۀ تحصیل، به دلیل خسارات جبران‌ناپذیری که در روند تحصیل ایجاد می‌کند، بر حذر داشت و افزود: حتّی صرف عمر در مؤسّسات تحقیقاتی و پژوهشی حوزوی نیز، از آنجا که بار علمی چندانی برای طلاب ندارد، زیان‌بار و موجب اتلاف فرصت تحصیل است.

این استاد خارج حوزۀ علمیه قم، ضمن اشاره به حدیث شریف «قیمة کلّ امرئ ما یعلم»، اظهار داشت: توصیۀ همیشگی من به طلاب جوان آن است که خود را زود به بازار کار عرضه نکنند که در این صورت، به کارهای کم‌مایه گماشته خواهند شد و برای همیشه از تحصیل باز خواهند ماند. بلکه با صبر و حوصله اجازه دهند در مسیر تحصیل، قیمت وجودی و ارزش علمیشان افزایش یابد، آنگاه از آنان برای ارائۀ خدمات گران‌سنگی دعوت خواهد شد که از عهدۀ هر کسی بر نمی‌آید./907/ 

نظرات  

 
0 # سید امین عسکری 1394-07-13 19:07
با سلام استاد،تشکر از راهنماییهاتون
منظورتون از اینکه وقت خود را صرف موسسات تحقیقاتی وپژوهشی نکنیم اینست که هیچ گاه سراغشان نرویم یا تا زمانی که بار علمی خوبی نگرفته ایم؟
۲-منظور از موسسات پژوهشی فقط موسساتی است که فقط را ه تحقیق وپژوهش را پی میگیرند یا منظور همه موسسات تخصصی حوزه است؟ مثلا کسی تخصصی کلام یا فلسفه یا فقه و اصول و... را در موسسات مربوطه میگذراند هم مضر است برایش؟

پاسخ:
سلام علیکم
روی سخن ما، به طلاب مشغول به تحصیل در مقطع سطوح و ابتدای خارج است.
توصیهٔ مکرّر این حقیر آن است که تا جایی که امکان دارد، طلاب عزیز ایام مغتنم جوانی را فقط برای تحصیل علم صرف کنند و تا حدّ امکان، کار دیگری را به منظور تأمین معاش و غیره، عهده‌دار نشوند.
اشتغال به پژوهش و تحقیق، بعد از قوّت علمی و طیّ مراحل تحصیل توصیه می‌شود و البته کار پژوهشی انواع و سطوح مختلفی دارد که از حیث ارزش، در یک سطح نیستند و آنچه در برخی مؤسّسات پژوهشی از طلاب خواسته می‌شود، سطح نازل آن است که ارزش علمی چندانی ندارد.
در مورد مراکز آموزشی تخصّصی حوزه، خود مرکز و رشتهٔ آن مهمّ است، امّا بر حسب تجربه ما، طلابی که در این مراکز ثبت‌نام می‌کنند، بعد از مدّتی، از ادامه تحصیل در مسیر متعارف حوزه باز می‌مانند.
پاسخ
 
 
0 # سید جواد حسینی 1391-10-30 15:56
سلام بی حد خدمت استاد معظم.
تشکر فراوان از مطالب آموزنده و راهگشایتان.
استاد گرامی: برای اینکه مطالب فراگرفته شده در نزدمان حاضر باشد و عند الحاجه به راحتی بتوانیم به سراغشان برویم چه باید نمود؟

پاسخ:
سلام علیکم
طبیعی است که رمز ماندگاری مطالب مرور است و تکرار. حتی وقتی که کاملاً بی‌حوصله هستید، می‌توانید با یک تورّق ساده و تماشای مطالب، بدون آنکه به خود زحمت چندانی داده باشد، به شکلی کاملاً ناخودآگاه مطالب کتاب را مرور کنید و زمینه ماندگاری آنها و حضور ذهن خود را فراهم سازید.
البته روانشناسان یادگیری، توصیه‌ها و مهارت‌های مفیدی در این باره ارائه کرده‌اند که می توانید از طریق جستجو در اینترنت آنها را فراگیرید. از جمله فواصل زمانی مناسب برای مرور مطالب جهت انتقال آنها به حافظۀ بلند مدّت را مشخّص کرده‌اند. هم‌چنین جعبه‌ای موسوم به «لایتنر» یا «جی‌پنج» طرّاحی کرده‌اند که در تسهیل فرایند حفظ مطالب کاملاً حفظی مجرّب است.
موفق باشید.
پاسخ
 
 
0 # سید جواد حسینی 1391-11-09 08:40
با عرض سلام خدمت استاد عزیز.
برای فراگیری هر چه بهتر کتاب رسائل از چه شروحی استفاده کنیم؟ و در کل در این باره چه توصیه هائی میفرمائید؟

پاسخ:
سلام علیکم
چندان از شروح فارسی اطلاعی ندارم، اما از میان شروح عربی:
شرح جناب استاد اعتمادی مختصر و مفید است، خصوصاً برای مبتدی‌ها، همین طور شرح موسوم به قلائد الفرائد از شیخ غلامرضا تبریزی.
شرح اوثق الوسائل از دیرباز، منبع معتبری برای طالبین فهم کتاب رسائل بوده است.
حاشیه مرحوم آخوند (درر الفوائد) و حاشیه میرزا حسن آشتیانی (بحر الفوائد) برای منتهی ها و مدرّسین بسیار نافع است.
در سنوات اخیر حاشیۀ ارزنده‌ای از مرحوم صاحب عروه در سه جلد چاپ شده است که با قلم روان نکات ناب و بکری را به رشتۀ تحریر درآورده است.
بحمد الله، اخیراً مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی (نور) نسخۀ جدید نرم افزار جامع اصول فقه را عرضه کرده است که مشتمل بر تعداد قابل توجّهی از شروح فارسی و عربی کتاب رسائل است.
پاسخ
 

اضافه کردن نظر

لینک های حوزوی

اوقات شرعی